Քաղաքացիական և վարչական պատասխանատվության ներդրումը ատելության խոսքի դեմ պայքարում

ՀՀ արդարադատության նախարարությունը առաջարկում է լրացումներ կատարել «Քաղաքացիական և վարչական իրավախտումների վերաբերյալ օրենսգրք»-ում՝ ատելության խոսքի դեմ պայքարի գործիքների շրջանակը լայնացնելու նպատակով։

Ներկայումս Հայաստանում ատելության խոսքի համար իրավական պատասխանատվությունը սահմանված է միայն քրեական օրենսգրքով։ Քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածը նախատեսում է պատասխանատվություն ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելություն, խտրականություն, անհանդուրժողականություն կամ թշնամանք հրահրելու համար, իսկ 330-րդ հոդվածը՝ այդպիսի բռնություն գործադրելու կոչ կատարելու կամ դրա հրապարակայնորեն արդարացնելու համար։

Այնուամենայնիվ, աշխարհում և հատկապես Եվրոպայում ատելության խոսքի դեմ պայքարում լայնորեն կիրառվում է նաև քաղաքացիական և վարչական պատասխանատվության մոտեցումը։ Այս հարցում ազգային օրենսդրությունը հետ է մնում միջազգային պարտավորություններից, որոնք սահմանված են «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի և «Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին» կոնվենցիայի կողմից։

Արդարադատության նախարարության առաջարկվող փոփոխությունները նպատակ ունեն ստեղծելու համակարգված իրավական կառուցակարգ, որը կներառի ինչպես կանխարգելիչ, այնպես էլ վնասի հատուցման մեխանիզմներ։

Այս համատեքստում նախարարությունը նաև առաջարկում է ամրագրել զանգվածային լրատվության միջոցների և սոցիալական ցանցերի վրա ատելության խոսք պարունակող հրապարակումները հեռացնելու պարտականությունը։ Քանի որ հանրային կարծիքի ձևավորման և տարածման հիմնական հարթակները այսօր դարձել են ոչ թե ավանդական լրատվական կայքերը, այլ սոցիալական ցանցերի էջերը և ալիքները, նախարարությունը կարծում է, որ նման պարտականությունը պետք է տարածվի նաև այդ հարթակների վրա։

Այսպիսով, առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները նպատակ ունեն ապահովել ատելության խոսքի դեմ ավելի արդյունավետ և բազմակողմանի պաշտպանություն՝ համապատասխանեցնելով Հայաստանի իրավական համակարգը միջազգային չափանիշներին և լուծելով ժամանակակից թվային իրականության մարտահրավերները։