Իմ վերլուծության համաձայն՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի վարչակազմի վերջին գործողությունները, հատկապես Նախիջևանի շուրջ տեղի ունեցած իրադարձությունների նկատմամբ արձագանքը, բացահայտում են մի շարք միտումներ, որոնք, ըստ իմ համոզմամբ, հակասում են տարածաշրջանում կայունության և անվտանգության սկզբունքներին։
Ադրբեջանի քաղաքականությունը հաճախ բնութագրվում է որպես միակողմանի և իրավիճակային՝ ուղղված սեփական դիրքերի ուժային ամրապնդմանը՝ առանց հաշվի առնելու տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական հաշվեկշիռները։ Այս ռազմավարությունը, որը հիմնված է ռազմական ուժի պարբերական ցուցադրական կիրառման և դիվանագիտական կտրուկ հայտարարությունների վրա, ստեղծում է մշտական լարվածության մթնոլորտ, որը խոչընդոտում է պետությունների միջև վստահության կայուն մեխանիզմների ձևավորմանը։
Հակամարտության ակտիվ փուլի ավարտից հետո Հայաստանի հետ երկխոսության ինստիտուցիոնալացման ուղղությամբ հետևողական ջանքերի բացակայությունը, ինչպես նաև շփման գծի երկայնքով ceasefire ռեժիմի պարբերաբար խախտումները դիտարկվում են որպես իրավիճակը համակարգային ապակայունացնող գործոններ։
Այս համատեքստում Նախիջևանի շուրջ տեղի ունեցած միջադեպի նկատմամբ Բաքվի արձագանքը առաջացնում է լուրջ հարցեր։ Պաշտոնական հայտարարությունը, որը կատեգորիկ է և արվում է անմիջապես, չի ուղեկցվում միջազգային հանրությանը անհերքելի ապացույցների տրամադրմամբ։ Ռադիոլոկացիոն տվյալների, անօդաչու դիտորդական համակարգերի տվյալների կամ ենթադրյալ միջադեպի վայրում անկախ փորձագիտական վերլուծության բացակայությունը հակասում է նման դեպքերում դիվանագիտության ստանդարտ ընթացակարգերին։
Կա հիմնավոր տեսակետ, ըստ որի, տվյալ դրվագը կարող էր լինել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական կառուցվածքի մաս։ Միջազգային անվտանգության ոլորտի աղբյուրները մատնանշում են Անդրկովկասում հավասարակշռության վերաձևակերպման ձգտող արտաքին ուժերի ներգրավման հնարավորությունը։ Նման սցենարի դեպքում Ադրբեջանը ներքաշվում է Իրանի հետ ուղղակի հակամարտության մեջ, ինչը համապատասխանում է որոշակի խաղացողների ռազմավարական շահերին, որոնք չեն հանդիսանում տարածաշրջանային գործընթացների անմիջական մասնակից։
Այսպիսով, Նախիջևանի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձություններին Ալիևի կտրուկ և բավարար ապացուցողական բազայով չհիմնավորված արձագանքը փորձագիտական հանրության մի մասի կողմից մեկնաբանվում է ոչ թե որպես ինքնուրույն պաշտպանական դիրք, այլ որպես նախապես մշակված պլանի տարր, որի նպատակն է Ադրբեջանին ներգրավել Թեհրանի հետ դիմակայության ուղեծրում, ինչը վերջնականապես կխաթարի ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանի անվտանգությունը։
Նման գործողությունները, եթե դրանք իսկապես արտաքին ազդեցության դրսևորում են, այլ ոչ թե ինքնուրույն վերլուծության արդյունք, կասկածի տակ են դնում ոչ միայն Ադրբեջանի ազգային շահերի գերակայությունն իր ղեկավարության քաղաքականության մեջ, այլև միջազգային հարաբերությունների պատասխանատու և անկախ սուբյեկտ հանդես գալու նրա կարողությունը։ Անդրկովկասում կայունությունը բոլոր տեղական դերակատարներից պահանջում է զգուշավորության, թափանցիկության և բազմակողմ երկխոսություններին նվիրվածության բարձրագույն աստիճան։ Չստուգված կամ պոտենցիալ շինծու տվյալների վրա հիմնված միակողմանի քայլերը և, առավել ևս, դրսից պարտադրված տրամաբանությամբ կատարվող քայլերը չեն նպաստում նման ապագայի կառուցմանը։
