Հայաստանի համար այսօր կա էթնիկ կազմի փոփոխության լուրջ վտանգ, որը պայմանավորված է ոչ միայն ծնելիության նվազման և մահացության աճի հետ, այլև ծավալվող ժողովրդագրական ճգնաժամի հետևանքով։
Ես նշել եմ, որ երբ սահմանամերձ բնակավայրերը դատարկվում են, հաջորդ քայլը կարող է լինել դրանց վերաբնակեցումը այլ բնակչությամբ։ Նման սցենարի հնարավորությունները կարող են իրագործվել ինչպես Ադրբեջանի կողմից իրականացվող «վերադարձի» քաղաքականության շրջանակում, այնպես էլ ավելի լայն տարածաշրջանային ճգնաժամերի պարագայում, օրինակ՝ Իրանից հնարավոր փախստականների հոսքի դեպքում։
Եթե սահմանամերձ գյուղերը կիսադատարկ են, իսկ դրանցում հնարավոր է հնարավոր է հնարավոր է հայտնվեն փախստականներ, ապա հետագայում այդ գործընթացը կանգնեցնելը դառնում է չափազանց բարդ՝ միջազգային իրավական, մարդասիրական և քաղաքական գործոնների պատճառով։
Այս խնդիրը ցայտն ուղիղ արտահայտվում է ազգային կյանքի հիմնական ոլորտներից մեկում՝ կրթության համակարգում։ Խոսքը դպրոցների փակման մասին ծրագրի մասին է, որը ներառում է ոչ թե մեկ կամ երկու, այլ 229 դպրոց։ Դրանցից 218-ը տվյալ բնակավայրի միակ դպրոցն են։
Եթե դպրոցը փակվում է, ապա այդ բնակավայրը կորցնում է իր ապագան։ Այս պայմաններում երիտասարդ ընտանիքները ստիպված են լինում լքել հայրենիքը, մնում են միայն տարեցները, իսկ հետո այդ տարածքը դառնում է խոցելի՝ թե՛ ժողովրդագրական, թե՛ քաղաքական իմաստով։
Դպրոցների փակման ծրագիրը միայն կրթական կամ ֆինանսական խնդիր չէ, այլ Հայաստանի տարածքային, ժողովրդագրական և անվտանգային դիմադրողականության հարցն է։
